Kulturaz eta udaz Nafarroan hitz egitea mota desberdinetako ziklo eta jaialdiez hitz egitea da, Nafarroa osoan zehar banatutako kontzertu eta emanaldiez hitz egitea, hiriburutik herri txikietara doan kultur mapa bat sortuz. Mapa horretan hitzordu egonkor bat dago, Kultur, 31. edizioa ospatuko duena. Aurten kontzertuak izango ditu Nafarroako 42 herritan, eta erakusketa bat Bertizko Jauregian, Myriam Cameros Sierra artista nafarraren eskutik.
Kultura, Kirol eta Turismoko kontseilari Rebeca Esnaolak Kultura Zuzendaritza Nagusiak (Vianako Printzea Erakundea) bultzatutako programa aurkeztu zuen astelehen honetan Baluarte auditorioan, tokiko erakundeekin lankidetzan. Ekimen honen helburua foru lurralde osoan zehar banatutako kalitatezko programazio artistikoa eskaintzea da, baita Nafarroako ondare historiko, artistiko eta naturalaren balioa nabarmentzea ere.
Ekainaren 19tik irailaren 20ra bitartean, aurreko edizioetan bezala, udako asteburu bakoitzean kontzertuak eta emanaldiak egingo dira Erkidegoko hainbat herritan. Horrela, programa hilaren 19an, ostirala, hasiko da, eta bi data baino ez dira egongo uda osoan jarduerarik gabe: uztailaren 17an, ostirala, eta irailaren 12an, larunbata.
Aurkezpenean, Esnaola kontseilariak Kultur nabarmendu du “Erkidegoko herrietan gehien espero den kultur hitzorduetako bat” dela, eta “Nafarroako Gobernuak kulturaren deszentralizazioarekin duen hiru hamarkada baino gehiagoko konpromiso hautsezina” baloratu du, “foru lurralde osoan kalitate handiko eskaintza bermatuz”. Ildo horretan, proposamena, “opor-programa bat” izateaz gain, “Nafarroako ondare historiko, artistiko eta naturala dinamizatzen eta balioesten duen gizarte- eta lurralde-kohesiorako tresna bat” dela uste du.
Berrikuntzak
Esnaolak adierazi zuenez, edizio honetako nobedade gisa, Kultur mapa tamaina oso txikiko udalerrietara zabaltzen da, egoitza gisa gehitzen direnak. Hala, Oroz-Betelu, Aberin/Muniain, Abaurrea Alta, Abartzuza, Pueyo, Garde, Barbarin, Javier edo Olagüe bezalako erakundeak aipatu ditu, eta horrek, kontseilariaren iritziz, “herri baten tamainak eta bertako biztanleen kopuruak ez duela axola erakusten du”, “Nafarroan kulturarako sarbidea guztion eskubidea baita”.
Era berean, Kultur-ek “zero kilometroaren eta tokiko talentuaren” alde egindako “apustu eztabaidaezinean” nabarmendu zen aurkezpen ekitaldian, eta azpimarratu zuen proposamen gehienak “Nafarroako konpainia eta taldeenak” direla, “hizkuntza eta proiektu berriak ikusaraztera bideratutako deialdi publiko baten bidez hautatuak, finkatutako figurak alde batera utzi gabe”. “Jaialdiak berdintasunarekin duen konpromiso irmoa” azpimarratu nahi izan du, “programatutako 13 taldetan, gutxienez, emakumeen presentzia gehiengoa edo berdintasunezkoa sendotzen duelako”.
Gaur eguneko herri-musika
Iaz, 15.010 lagunek parte hartu zuten Kultur esparruan eskainitako proposamenetan. Horietatik 6.174 jarduera eszeniko eta musikaletakoak izan ziren, eta 8.836, berriz, Bertizko Jauregian antolatutako erakusketa bisitatu zuten.
Kultur jaialdiaren 31. edizioaren programazioaren barruan, gaur egungo herri musikako hamaika kontzertu, bost jazz kontzertu, autore musikako lau kontzertu, musika elektronikoko bi kontzertu, folklore garaikideko zortzi kontzertu, musika tradizionaleko lau kontzertu, flamenkoko bi kontzertu eta rockeko bi kontzertu daude. Bestalde, arte eszenikoetan dantza garaikideko bi ikuskizun daude, kaleko antzerkiko edo zirkoko antzerkiko bi eta dantza tradizionaleko bat.
Proposamenen hautaketa Navarra Music Comission elkarteak kudeatutako deialdi publiko baten bidez egin da. Deialdi horrek hainbat irizpide hartu ditu kontuan, hala nola, udalerriek markatutako lehentasunak, jarduerak egingo diren espazioak edo proposamen berrien ikusgarritasuna, betiere kalitate maila altua mantenduz.
Egitaraua ekainaren 19an hasiko da
Egitaraua ostiralean, ekainak 19, hasiko da bi kontzerturekin: Sara Zozayaren Nara, Tafallan, eta Frank Sinatraren El legado en la música de Claude Bolling, Crossover Ensemble, Fiteron. Ekaineko eskaintza honako hauek osatuko dute: Hot Messen kontzertua Martzillan (ekainaren 20an), Zirika Zirkusen emanaldia Oroz-Betelun (ekainaren 21ean), Los Flamingosen kontzertua San Adrianen (ekainaren 26an), Circus Banden emanaldia Lerinen (ekainaren 27an) eta Estela Juliaren proposamena Murillo el Fruton (ekainaren 28an, igandean).
Uztaileko lehen asteburuan, musika elektronikoko kontzertu bat eskainiko du Beran Apothekek (ostirala 3), Anavik Aberin/Muniango frontoi zaharrean joko du (larunbata 4) eta Harribitxik Vianan joko du igandean, hilak 5. Bestalde, hileko bigarren asteburuan Maskak (ostirala 10, Abarruea Alta), David Yanguas (larunbata 11, Cascante) eta Tuterako Txistulariak (igandea 12, Abartzuza) arituko dira. Gari & Maldanberak eta Bruno Jimenezek, berriz, hilaren 18an, larunbata, Zugarramurdin, eta 19an, igandea, Lizarran, hurrenez hurren, eta Virenquek (Extarri Aranatz, ostirala 24), Diabulus in Musicak (Uxue, larunbata 25), Korrontzik (Agoitz, igandea 26) eta Aché Pa ‘ti-k (Lekunberri, ostirala 31) itxiko dituzte hilabete honetako emanaldiak.
Dantza emanaldia Elizondon
Abuztuko lehen egunetan MDR Madurgaren kontzertua Pueyon (larunbata 1), Erain konpainiaren dantza emanaldia Elizondon (igandea 2), eta Me Silent Quarteten kontzertuak Irunberrin (ostirala 7), Gussyren kontzertua Allon (larunbata 8) eta Qabalum Garden (igandea 9). Hilaren 14an Vanesa Muelarekin Corellan, 15ean Barbarinen Xabier Arteidarekin eta 16an Altxorrak Xabierren. Hileko azken asteburuetako emanaldiak Jaian Jaik (Zangoza, ostirala 21), Baobabs Will Destroy Your Planetek (Izaba, larunbata 22), Maite Iriartek (Larraga, igandea 23), Jesús Carbonellek (Lodosa, ostirala 28), Luis Sánchezek (Mélida, larunbata 29) eta Divertimento Folkek (Ezcaroz, igandea 30) eskainiko dituzte.
Kultur jaialdiaren azken hilabetean Hogei Berriro taldeak kontzertua eskainiko du Altsasun (irailak 4, ostirala), Olagueko Gandeia taldeak beste bat (hilak 5, larunbata) eta Tuterako Kaleidoskope taldeak beste bat (hilak 6, igandea). Hileko bigarren asteburuko programazioak ostiralean, hilak 11, jarraituko du Arguedasen, Maximiliano Calvoren kontzertu batekin, eta igandean, hilak 13, amaituko da proposamen bikoitz batekin: Txori Zuri Dantza Taldearen emanaldia Leitzan eta Mon Day taldearen kontzertua Ribaforadan. Kultur 2026 programaren azken emanaldiak hilaren 18an, ostirala, izango dira Artaxoan, Alfredo Piedrafitarekin; 19an, larunbata, Donamarian, Hondorarekin; eta irailaren 20an, igandea, Orreagan, Gwenhwyfarrekin.
Arte plastikoen erakusketa
Emanaldiez gain, arte plastikoen erakusketa bat ere badago Kulturren, aurten Myriam Cameros Sierra artista eta ilustratzailearen Dibujos medicina/Sendagaiak lanarekin. Uztailean eta abuztuan Bertizko Jauregian bisitatu ahal izango den proposamen honetan, egileak ibilbide bisual bat zabaltzen du paper gaineko marrazkietan, brodatuetan eta eskultura-pieza txikietan zehar, zeinak mutatu eta landarearekin eta animaliarekin nahasten diren gorputzak irudikatzen dituzten. Bere obran pastel-koloreak, arrosa, morea, urdinak, horiak eta laranjak gainjartzen dira. Obra horiek “lurraldeko historia zaharretara garamatzate. Automatikotik irten eta, une batez bada ere, naturara itzultzeko espazio bat, gu garen naturara “
Erakusketaren barruan, zuzeneko marrazkia duen bisita gidatu bat ere eskainiko da, uztailaren 16an, ostegunarekin, baita helduei zuzendutako marrazki kolektiboko saio bat ere, uztailaren 29an, asteazkena, Akelarre ilustratua izenburupean. Halaber, 6 eta 12 urte bitarteko umeentzako tailer bat eskainiko da Pertsonaia fantastikoen sorkuntza gaiari buruz, abuztuaren 16an, igandea.