PLAZER OSASUNGARRIA POSIBLE DA GAZTAROAN, ETA EZ BAKARRIK POSIBLE, BEHARREZKOA DA. NORBERAREN GORPUTZA EZAGUTZEA, DESIRA KOMUNIKATZEN JAKITEA ETA ERRUDUN SENTITU GABE GOZATZEA EZ DA LUXUA, ESKUBIDEA BAIZIK. MITOAK ALDE BATERA UTZITA, PLAZER OSASUN-TSUAK ERAIKI DITZAKEGU
Seguruenik entzungo zenuen sare sozialek eta pornografiak eragina dutela gazteek beren sexualitatea ulertzeko eta bizitzeko moduan. Baina pen-tsatu al duzu nola eraikitzen duten benetan beren desira eta erakarpen sexuala edo afektiboa, edo nola bizi beharko litzatekeen sexualitatea eta maitasuna modu osasuntsuan?
Duela gutxi egindako ikerketa batean, Granadako (Andaluzia) Unibertsitateko ikertzaileek gai hori aztertu dute, eta 13 eta 20 urte bitarteko Andaluziako nerabe eta gazteak elkarrizketatu dituzte.
Helburua nerabezaroan sexualitatea nola eraikitzen den ulertzea zen, patriarkatuak, erromantzearen kulturak, pornografiak eta indarkeriak oso presente jarraitzen duten mundu batean. Emaitzek desbedintasun kezkagarriak ez ezik, aldaketarako bide posibleak ere erakusten dituzte.
NESKA-MUTILAK
Lehen ondorioa argia da: mutilek eta neskek oso modu desberdinean bizi dute sexualitatea. Haiek plazer fisikoan, masturbazioan eta pornografiaren kon-tsumoan zentratzeko joera duten bitartean, emakumeek afektuarekiko, loturekiko, maitasunarekiko eta harremanetako zain-tzarekiko interes handiagoa erakusten dute. Alde hori ez da kasualitatea: genero-aginduek markatutako sozializazio desberdinari erantzuten dio, non mutilei beren plazera konkistatzen eta lehenesten irakasten baitzaie, eta neskei, berriz, entregatzen edo zaintzen.
Pornografiari dagokionez ere, genero-desberdintasun nabarmenak daude. Mutilak txikitatik hasten dira pornoa ikasten, eta sexu-ikaskuntzarako iturri nagusi gisa erabiltzen dute. Kontsumo hori oso lotuta dago kontrolean, enpatia faltan eta plazer indibidualean oinarritutako maskulinotasunaren ideiarekin.
Neskek, aldiz, pornografiarekin harreman urrunagoa eta anbibalenteagoa dute. Batzuek ere kontsumitzen duten arren, gutxiagotan eta espiritu kritiko handiagoarekin kontsumitzen dute. Askok deserosotasuna edo edukiekiko arbuioa adierazten dute, emakumeak kosifikatzen dituztela, beren nahietara edo esperientzietara egokitzen ez diren praktikak aurkezten dituztela eta praktika eta estereotipo fisiko jakin batzuk eskatzen dizkietela uste dutelako. Neska batzuek, ordea, onartzen dute pornoa baliagarria izan zaiela beren sexualitatea aztertzeko edo beren gorputza onartzeko.
Oro har, desberdintasun horiek erakusten dute genero-aginduek eta desberdintasunek nerabeak sexura eta desirara hurbiltzeko modua baldintza-tzen jarraitzen dutela, eta sexu-hezkuntza integralik ez izateak pornoa uzten duela hutsune hori betetzen.
Azterlanaren beste aurkikun-tza kezkagarri bat bikote-harremanetan kontrol- eta indarkeria-jokabideak naturalizatzea da. Mugikorra berrikustetik hasi eta beste pertsona lagunekin atera daitekeen edo karrera jakin bat ikasi dezakeen erabaki arte. Gainera, kasu askotan, jokabide horiek, indarkeriatzat hartu beharrean, maitasun- edo zaintza-seinaletzat hartzen dira. Maitasunaren eta kontrolaren arteko nahasmen hori bereziki gogorra da berdintasunari edo harreman osasuntsuei buruzko prestakuntza gutxi dagoen testuinguruetan.
ALDAKETA-ZANTZUAK
Dena ez da albiste txarra, ordea. Azterketak aldaketa-zantzuak ere jasotzen ditu. Neska batzuek beren gorputzari buruz erabakitzeko eskubidea aldarrikatzen dute, eta mutilak toleranteagoak izatea sexu- eta genero-aniztasunarekin. Bestalde, mutil batzuk maskulinitate eredu tradizionalak zalantzan jartzen hasi dira, adostasuna eta enpatia gehiago baloratuz. Esperientzia eta autonomia irabazten duten heinean, nerabe batzuek berdintasunezko jarrerak dituzte.
ZER IKASI?
Orduan, zer ikas dezakegu horretatik? Ez dela nahikoa gazteei antisorgailuei edo sexu-transmisiozko gaixotasunei buruzko informazioa ematea. Sexu heziketa integrala, kritikoa eta genero ikuspegia duena behar dugu. Genero-indarkeria bere ingurunean eta harremanetan detektatzen,
pornoan dauden sexualitateari buruzko estereotipoak zalantzan jartzen eta errespetuan, komunikazioan eta askatasunean oinarritutako loturak eraikitzen irakatsiko duen hezkuntza.
Azterlan horrek gogorarazten digu, halaber, sexualitatea ez dela biologikoa edo intimoa soilik: erabat soziala da. Desioari, gorputzari edo maitasunari buruz hitz egiteko modua kultura-sinesmenek, gizarte-aginduek eta genero-desberdintasunek zeharkatzen dute.
Lan honen emaitzek, Andaluziako testuinguru jakin batean zentratuta egon arren, oraindik egiteko dagoenari buruz hausnartzera gonbidatzen gaituzte. Sexu-hezkuntza nahitaezko irakasgai gisa sartzearen alde egitea gure gobernu-politikek gainditu gabeko irakasgaia da. Eta sexu-hezkuntza kritikoa eta eralda-tzailea sustatzea ez da beharrezkoa bakarrik: premiazkoa da.