“HOME SWEET HOME” ESAERA EZAGUNA DA INGELESEZ, ETA GURE HERRIAN SENTITZEN DUGUN BEROTASUN ETA EROSOTASUN SENTSAZIOA ADIERAZTEN DU, GURE FAMILIAZ ETA LAGUNEZ INGURATUTA GAUDENEAN, BABESA ETA PERTENENTZIA EMATEN DIGUNA
Unai Gandarias//
Euskal gazte askorentzat, eta munduko gainerako gazteentzat, ikasketak amaitu ondoren, lan merkatuari aurre egin behar diote, eta hori ez da batere erraza.
Espainiako Estatua gazteen langabezia-tasa handienetako bat duen EBko herrialdeen artean dago, batez bestekoa baino % 15 altuagoa, eta horrek emantzipazioa eta familia baten prestakuntza atzeratzen ditu. 2025eko abenduan argitaratu berri den txosten baten arabera, gazteen langabezia % 23-25ekoa da. Lan-prekarietatearen eta soldata askoz ere baxuagoen egoera horrek, Europako batez bestekoarekin alderatuz gero, euskal gazte asko behartzen ditu, ikasketak amaitu ondoren, kanpora irtetea hemen aurkitzen ez duten lan-egonkortasunaren bila. Gaur egun, Euskadiko 30.000 gaztek eta Nafarroako 12.000 gaztek, 25 eta 40 urte bitartekoek, beren lurraldetik kanpo lan egiten dute.
Profil oso kualifikatuak dira ingeniaritzen, enpresa kudeaketaren eta STEM adarren arloetan (zien-tzia, teknologia, ingeniaritza eta matematika). Graduko, masterreko eta doktoretzako ikasketak dituzten gazteak. Gehienek, % 60k baino gehiagok, sei urte baino gehiago daramatzate kanpoan, soldata hobeak eta ikasketetara egokitutako garapen profesionala bilatzeak bultzatuta. Artizarra Fundazioak eta Deusto Business Schoolek Euskadi eta Nafarroako diasporako gazteei buruzko txostena izeneko azterlana egin berri dute.
Txosten horren arabera, Euskadiko eta Nafarroako 42.000 gaztek, kanpoan lan egiten duten talentuen % 85ek baino gehiagok, etxera itzuli nahi dute. Hainbat sektore teknologikotan langile kualifikatuak aurkitzea enpresentzako erronka bat den une honetan, langile horiek Euskadira eta Nafarroara itzultzeak kualifikazio handiko 35.700 profil profesional berreskuratzea ekarriko luke, eta sektore horren-tzat lasaitasun bat, bi erkidegoek oso epe laburrean aurre egin beharko dieten erronka industrial eta teknologikoen aurrean.
BALDINTZAK SORTZEA
Etorkizun baten bila alde egiteko erabakia hartu dutenek aditzera eman dutenez, ez zen inpultsiboa izan; aitzitik, hausnarketa hausnartua izan zen, hobekuntza batek bultzatua, eta garapen profesionala eta bizi-garapena nagusitu ziren beste faktore batzuen aldean. Gazte horiek etxea uztera bultzatu zituzten arrazoien artean, honako hauek nabarmendu behar dira: beren kualifikazioari eta ikasketei egokitutako enplegurik ez izatea, enpresek errekonozimendu profesionala izatea, baina, batez ere, soldata hobeak eta proiekzio profesionala bilatzeak eragin zuen hori. Era berean, hemen lan-
aukerarik eza, interes eta errekonozimendu profesionaleko proiektuak, baina batez ere Euskadin eta Nafarroan etxebizitza lortzeko dauden zailtasunak dira itzultzeko oztopo nagusiak.
Jon Ander de las Fuentes Artizarrako kideak eta Guillermo Dorronsoro irakasleak lanaren berri ematean azpimarratu dutenez, diagnostikoaren helburua gazteen martxaren arrazoiak ezagutzea da, baina, batez ere, gazteak itzultzeko baldintzak ezagutzea, besteak beste, talentu hori Euskadira eta Nafarroara itzultzea sustatzen eta bultzatzen duten politika aktiboen eta gizarte ekimenen diseinua bultzatzea. Despopulazioaren, zahar-tzearen eta giza kapitalaren ihesaren arriskuen aurrean, Europako hainbat herrialdek talentua erakartzeko politika aktiboak jarri dituzte abian, pizgarri fiskalak, lan aukerak, egoitza eskaintza eta errotze programak konbinatuz.
Jaurlaritzak euskal talentu gazteentzako
itzulera-programak sustatzen ditu, besteak beste, 35 urtetik beherakoak kontratatzeko laguntzak, hala nola Global Training, bai eta emantzipazioa laguntzea ere, Emantzipa bezalako laguntzekin, aukera hobeak bilatzen dituzten eta etxebizitza lortzeko oztopoak gainditzen dituzten profesional kualifikatuen itzulera errazteko, Lanbideren eta Basque Trade & Investmenten ekimenen bidez. Euskal erakundeek euskal talentu hori Euskadira eta Nafarroara itzultzeko duten interesaren erakusgarri, Ikerbasquek 15 euskal iker-tzaileri errieta egiteko deialdi berri bat ireki berri du urtarrilaren erdialdean, eta 2026ko martxoaren 10era arte egongo da zabalik.