SEXUALITATEARI BURUZKO HAUSNARKETAK FUNTSEZKOAK DIRA ASKATASUNA, IDENTITATEA ETA MEMORIA EZTABAIDATZEN DITUEN GIZARTEAN. IRAGANERA BEGIRATZEAK AUKERA EMATEN DU ULERTZEKO ESKUBIDEEN KONKISTA EZ ZELA INOIZ BEREZKO BIDEA IZAN, AUSARDIA ETA BELDURRIK GABE BIZITZEA DEFENDATU ZUTENEN EMAITZA BAIZIK
Jul Etxarriondo //
Te estoy amando locamente filmak Espainiako LGTBIQ historiaren une delikatu eta erabakigarri batean murgiltzen gaitu. Ama-semeen arteko istorio intimo baten bidez, filmak familia-maitasunaren karga emozionala eta maitatzea ausardia- eta arrisku-ekintza izan zitekeen garai baten pisu soziala islatzen ditu.
Alejandro Marínen lehen film luzea sentsibilitatez eta zorroztasun historikoz zuzenduta dago, emozioaren eta ikerketa dokumentalaren arteko oreka erakutsiz. Historiak Ekintza Iraultzaileko Mugimendu Homosexualaren (MHAR) aitzindariak omentzen ditu, eta, aldi berean, haien pertsonaien eraldaketa pertsonala jorratzen du. Filmak familiaren babesak, errepresioaren aurreko ausardiak eta askatasunaren esanahiak duten garrantziaz hausnartzera gonbidatzen du ikuslea, desberdintasun sexuala sozialki eta legez zigortua zen testuinguru batean.
ERREPRESIOA
Trantsizio politiko betean girotua, filmak homosexualen aurkako agertoki bat irudikatzen du. 1977an, legez zigortzen jarraitzen zuten, eta gizarteak, aurreiritziz blai, etengabe kontrolatzen zituen arautik atera-tzen zirenak. Polizia, psikiatriako sektore batzuk…, neurri errepresiboak ezartzen ziren, homosexualen eguneroko bizitza biziraupen emozional eta sozialaren aldeko etengabeko borroka bihurtzeko. Filmak errepresio hori, fisikoa eta legala ez ezik, psikologikoa ere bazela erakusten du, beldurra, errua eta sufrimendua sortzen baitzituen.
Filmean, per-tsona homosexualei aplikatutako tratamendu psikiatriko krudelak erakusten dira, hala nola berreziketa-terapiak eta elektrotxokeen erabilera, erakundeen basakeria eta sexu-orientazioa indarkeriaren bidez zuzendu zitekeelako ideia erakutsiz, ezberdintasuna gizarte-ordenarako mehatxutzat nola hartzen zen agerian utziz.
Errepresioa erakustean, filmak gizartearen moralari eta erakundeen botereari buruzko galderak planteatzen ditu. Narratibak azpimarratzen du benetakotasun eta ikusgarritasun ekintza txiki bakoitza arrisku bat zela, eta erresistentzia ez zela beti kaleetan egiten, baizik eta bizitza pribatuan, norberaren onarpenean eta babes- edo gatazka-iturri bihur zitezkeen familia-loturetan.
MEMORIA KOLEKTIBOA
Historiaren erdigunean MHAR dago, Ekintza Iraultzaileko Mugimendu Homosexuala, 1977an Sevillan sortua. Erakunde horrek funtsezko zeregina izan zuen LGTBIQ pertsonen eskubideen aldarrikapenean, errepresio legal eta sozialaren testuinguruan. Kideak Arriskugarritasun Sozialaren Legea indargabetzeko eta sexu-orientazioagatik espetxeratu zituztenei amnistia emateko borrokatzen ziren, artean homosexualitatea delitutzat eta desbideratze moraltzat jotzen zuen gizarte bati aurre eginez.
Filma inspiratzen duen une sinbolikoenetako bat MHAReko aktibisten lehen manifestazioa da, non ikusgarritasuna, askatasuna eta errespetua eskatzen ziren. Filmak erakusten du ekintza horiek, txikiak izan arren, erabakigarriak izan zirela kontzientzia sortzeko eta helburu bera zuten pertsonak elkartzeko: beldurrik gabe bizitzea. Marínek erakusten du aktibismoa ez zela soilik protesta publikotik sortu, baizik eta sare klandestinoetatik, elkarri laguntzetik eta komunitatea eraikitzetik. Era berean, filmak memoria kolektiboaren garrantzia azpimarratzen du; omenaldi bat da ikusgarritasuna eman, ere-
mu seguruak sortu eta gaur egun gozatzen ditugun aurrerapenen hazia landatu zutenei.
ERALDAKETA PERTSONALA
Istorioaren muin emozionala Miguelen (asmo artistikoak dituen gaztea) eta haren ama Remeren (barne-bidaia sakon bat egiten ari den emakume tradizionala) arteko harremanean oinarritzen da. Amaren eta semearen arteko harremana onarpenari, baldin-tzarik gabeko maitasunari eta hazkunde pertsonalari buruzko gaiak jorratzeko ardatz bihurtzen da, belaunaldien arteko tentsioa eta seme-alaba baten nortasuna ulertzeko borroka aztertuz. Remek, hasieran, ulertezintasun-, lotsa- eta beldur-sentimenduei aurre egin behar izatetik, bere hezkuntza, balioak eta hausnarketa gabe onartutako zurruntasun soziala zalantzan jartzera eramaten dute.
Filmak erakusten duenez, familiaren onarpena ez da automatikoa, ezta erraza ere, baina funtsezkoa da identitatea eraikitzeko. Miguelen eta Remeren arteko loturak erakusten du enpatiak, entzuteak eta hezkuntzak aurreiritziak eralda ditzaketela, eta eskubide kolektiboen aldeko borroka eta norbanakoaren ulermena estu lotuta daudela.
ITXAROPEN-MEZUA
70eko hamarkadako giroan oinarrituta badago ere, filma oso garrantzitsua da gaur egun. LGTBIQ+ eskubideen aurrerapenaz eta oraindik ditugun erronkez hausnartzera gonbidatzen gaitu, eta gogora ekar-tzen digu, salaketa historikotik haratago, berdintasunak eta askatasunak etengabeko zaintza, memoria eta konpromisoa behar dituztela.
Te estoy amando locamente memoria historikoaren testigantza da, eskubideen borrokaren ai-tzindariei egindako omenaldia.