Bigarren Mundu Gerran nazien kontzentrazio-esparruetara deportatu zituzten ehunka euskaldunen historiak pertsona horien oroimena berreskuratuko du Donostian, Gogora Memoriaren Euskal Institutuak antolatutako erakusketa inauguratuko baita asteazken honetan.
Erakusketak “Deportazioaren memoria. Testimonios vascos en los campos de concentración nazis “, joan den udazkenean Gasteizen ikusi ahal izan zen egokitzapena da.
Bizirik atera direnen testigantzak, familiek eta elkarteek emandako objektuak eta dokumentuak ditu, eta otsailaren 4tik apirilaren 19ra bitartean berriro aurkitu ahal izango dira Donostiako Aiete Kultur Etxean.
Ekimena ‘1945-2025 Deportazioaren Memoria’ proiektuaren barruan planteatu da, nazien esparruetako liberazioaren 80. urteurrena dela eta, eta euskal gizarteak deportatuekin eta haien familiekin duen zorra kitatzea du helburu, Gogora Institutuak ohar batean zehaztu duenez.
Erakusketaren lehen zatiak bisitaria Alemania naziaren testuinguru historikoan kokatzea bilatzen du, zelaien kokapena eta presoak bereizteko sinbologia.
Errealitate hori Errepublikaren erbestearekin nola lotuta dagoen ere azaltzen du. Euskal Herriaren kasuan fenomeno hori 1937an hasi zen, eta 1939ko otsailean Kataluniatik Frantziara egindako exodo handiarekin bat egin zuen.
Biografiak berreskuratu dira
Jarraian, 1940ko abuztutik 1942koaren hasierara bitartean 1939an frantziar armadan sartu behar izan zuten eta ondoren gerrako preso hartu zituzten euskaldunak deportatu zituztela zehazten da.
Era berean, bigarren etapa bat deskribatzen du, 1942ko hasieratik 1945eko maiatzera arte, non Frantziaren okupazio alemaniarraren aurka borrokatu ziren nazionalitate guztietako erresistenteak deportatu zituzten, ‘Gaua eta Lainoa’ izeneko operazioaren esparruan, nazien etsai politikoak bortxaz desagertzea helburu zuena.
María Jesús San José Justizia eta Giza Eskubideetako sailburuak eta Alberto Alonso Gogora Institutuko zuzendariak inauguratuko dute erakusketa, asteazken honetan, beste agintari batzuen artean. Gainera, fase ezberdinetan deportatuak izan ziren euskaldunen biografiak berreskuratuko ditu, barneratutako eta, kasu askotan, hildako eremuekin lotuz.