SARE SOZIALETAN BIZITZA AZALTZEA TRESNA INDARTSUA IZAN DAITEKE KONEKTATZEKO, ADIERAZTEKO ETA SUSTATZEKO, BAINA GARRANTZITSUA DA, HALABER, ARRISKUEZ JABETZEA ETA OREKA BILATZEA ONLINE ETA OFFLINE BIZITZAREN ARTEAN, PRIBATUTASUNA ETA OSASUN MENTALA BABESTEKO
UNAI GANDARIAS// Gehienok gaude sare sozialen batean, dela Facebook, X, Instagram, TikTok, dela Whatsapp. Argazkiak edo istorioak igotzeko sortu ziren guztiak, lagunekin eta senitartekoekin partekatzeko, eta ikusteko eta iruzkinak egiteko aukera emateko. Gazte askorentzat, sare sozialak beren bizitza bereizi gabe erakusteko erakusleiho bihurtu dira: nora bidaiatzen duten, zer jaten duten, norekin dibertitzen diren… eta beren bizitza pribatuaren erakusketa publiko horrek kalte handia ekar dezake, ez baita ahaztu behar inoiz ez dakigula nor dagoen pantailaren beste aldean, ezta zer asmo dituen ere.
Zure bizitza sare sozialetan erakusteak esan nahi du zure bizitza pertsonalaren xehetasunak partekatzea online audientzia batekin, une askotan hemendik eta orainetik urrun-tzen zaituena. Gure bizitzako uneak etengabe eta zuzenean partekatzeko gehiegizko premia horrek mendekotasuna sor dezake, eta deskonektatzeko uneez gozatzeko gaitasunari eragin. Garrantzitsua da definitzea zer informazio mota partekatu nahi den eta mugak ezartzea azaltzen diren xehetasun pertsonalen kopuruari dagokionez. Informazio pertsonal gehiegi parteka-tzeak iruzurrak eta ziber-jazarpena eragin ditzake.
Sare sozialek aurrera egiten jarraitzen dute egunero komunikabide gisa, maila pertsonalean zein profesionalean: lagunekin eta senideekin konekta-tzeko aukera ematen digute, baina, horrez gain, gure eta besteen bizitza pribatuari buruzko informazio-iturri agortezina ere badira. Puntu honetan, garran-tzitsua da beren argitalpenak behar bezala kudeatzen dituzten pertsonak bereiztea, hau da, beren bizitza pribatuari buruzko informazio zuzena eta zehatza partekatzen dutenak, bizitza osoan iragazkirik gabe erakusten dutenen aurrean esperien-tzia puntual bat partekatzea beste helbururik gabe, sareetan informazio pertsonala emanez, pribatutasuna eta osotasun fisikoa arriskuan jarriz, ez baita ahaztu behar informazioa boterea dela.
Datu pertsonalak babestea fun-tsezkoa da nortasun-lapurreta prebenitzeko eta konfidentzialtasuna gorde-tzeko. Sare sozialak kaltegarriak izan daitezke, etengabeko konparazioa sustatzen dutelako eta pertsonarengan komunikazioa mugatzen dutelako; horrek, askotan, depresioa, antsietatea, gorputz-irudi hondatua eta bakardadea areagotzen ditu. Gainera, “atsegin dut” eta gizarte-errekonozimendua etengabe bilatzeak denbora eta ahalegin handia inbertitzea eskatzen du, eta horrek mundu erreala isolatzera eraman dezake, pertsonen arteko harremanei, sozializazioari eta inguratzen zaituen errealitatearen ikuspegi desi-txuratua izateari eraginez.
KOLEKTIBO AHULENA
Egoera horren guztiaren aurrean, kezka handia sortzen du Z belaunaldiak (1990eko hamarkadaren erdialdetik 2000ko hamarkadaren amaierara bitartean jaiotakoak), 7 ordu baino gehiago igarotzen baitituzte, batez beste, beren gailuetara konektatuta. Datu kezkagarri horiek adierazten dute gazteek plataformekiko mendekotasun handiagoa dutela eta antsietate eta depresio handiagoak dituztela, beste belaunaldi batzuekin alderatuz gero. Gainera, gazteek gehiago jotzen dute sare sozialetara beren osasun emozionaleko arazoak arintzeko: % 41ek (batez bestekoaren % 23ren aldean) erru, antsietate, ezintasun edo depresio sentimenduak arintzeko erabili dituztela aitortzen dute.
Besteen bizitzari begira egoteak ez du laguntzen, ondoeza gehiago areagotzen du. Horregatik guztiagatik, adituek teknologiaren erabilera osasungarriari buruzko kontzientziazioa azpimarratzen dute, bai eta herritarrak adikzio digitalari lotutako arriskuei buruz heztea eta, horrela, txikitatik bizi-ohitura osasungarriak ezartzea ere.
Irakurtzea, hitz egitea, lagunekin irtetea eta pantailetatik aldentzen gaituzten gainerako jarduera ludikoak portaera osasungarriak dira gazteentzat, inguratzen dituen errealitatera hurbilduko dituena eta nortasuna eta portaera indartuko dituena, helduaroari heldutasunez eta erantzukizunez aurre egiteko.