Mila eta hirurehun ume elkarrekin. 1.300 ume lo egin ezinik. Logelan logale kantataren “erabateko estreinaldia” ikustera astearte honetan Kursaalera sartu dena konturatu da pasilloetan edozein elkarrizketa sorgortu duen marabuntaren orroaz. Euskadiko 22 ikastetxetako LH5 eta LH6 mailako mila ikasle entzulegoaren besaulki-patiora igaro dira eta bertatik haur bat protagonista duen 45 minutuko sorkuntza abestu, dantzatu eta antzeztu dute -kasu honetan heldu batek interpretatua, Kepa Errasti, K.ren paperean, Morfeoren eraginpean erortzeko gai ez dena. Winsor McCay-ren Nemo txikiak bezala, ikasleek gaua belan pasa dute abenturarik handienean: nazio bateko orkestrarekin abesten. Atzo eguerdian estreinatu ostean, gaur, asteazkena, Kursaalen bertan taularatuko dute berriro, eta bihar osteguna, Gasteizko Jesus Guridi kontserbatorioan izango da.
Mikel Cañada Musika Gelako arduradunak, Jagoba Astiazaran kantataren konpositoreak, Maria Goiricelaya eszena-zuzendariak eta Eva Ugalde abesbatzen zuzendaritzako arduradunak prentsari arreta eskaini diote jendez gainezka zegoen Kursaal batean, azkenean, urtebete eta zortzi hilabete iraun duen lan-prozesuaren fruituak ikusi dituen kamerino bakarrean. “Espero baino askoz hobeto”, adierazi du ikuskizunaren batutak, Juanjo Oconek, besaulki-patiora begira eta estreinaldiaren aurretik egin den entsegu orokorra amaitu ostean. Gazteak bi taldetan banatu dira. Alde batetik, lau talde piloturen 80 ahots zertxobait profesionalagoak (Easo Gazte, Andoaingo Udal Musika Eskolako Abesbatza, Hernaniko Udal Musika Eskolako Abesbatza eta Pasaia Txiki Abesbatza) eszenatokiaren hondoan kokatu dira, Euskadiko Orkestrako musikarien atzean, eta lehenengo abeslari gehienak oholetatik gertuen dagoen besaulki-patioan kokatu dira.
Ikuskizunaren narratiba
“Musika zoragarria da, eta uste dut haurrek ere gozatzen dutela”, esan du Cañadak Astiazaranen partiturari buruz, eta Leire Bilbaoren libretoa ere baduela gaineratu du. Kantatak hamar “eszenatoki” -gehi preludio bat- garaikide ditu, ikuskizunaren narratibarekin batera doazenak, protagonistak lo hartu ezin izateko dituen arrazoi desberdinak, Gaueko izeneko izaki baten agerpena barne, zeinak larritasun egoera adieraziko lukeen. Konpositoreak aitortu duenez, Bilbori eta berari gehien kostatu zitzaiena izan zen lana egituratzeko gaia aurkitzea. Soinu adierazgarri batean pentsatzean, Astiazaranek euskal sinfonikoaren kanpai bilduma bikaina ekarri zuen gogora, eta instrumentu horretatik atera zuen lanaren gaia, ametsa, pertsona guztiak “demokratizatzen” dituen elementua, sortzailearen arabera. Hori, jakina, bat zetorren ARTIS+ programarekin, bazterketa-arriskuan dauden biztanle-taldeentzako kulturaren irisgarritasunerako Europako mugaz gaindiko lankidetza-programarekin. Programa horrek Musika Gela ekimenaren eta Logelan logale-ren edukiontzi gisa balio du.
“Ez dira abesti errazak izan haurrentzat, baina merezi izan du”, gaineratu du Astiazaranek, eta bere kantata “tonala ez den” lan gisa definitu du, “abangoardiako aireak” barne hartzen dituena. Era berean, bere partitura guztietan bezala, ohiko ezaugarri bat gailentzen da: euskal erritmoak sartzen ditu eta pentagrametan “ezkutuan” diruditen euskal doinuak “ezkutatzen” ditu, “horren alarderik egin gabe”. “Aurreiritzirik gabeko egungo musika egitea izan da helburua”, aitortu du.
Logelan logale, udako abestia
Ikuskizuna ixten duen eta kantatak bataiatzen duen abestia, Logelan logale, pop kantu bat da: “Egitea gehien kostatu zaidana da, ez nagoelako musika mota hau konposatzera ohituta”. Hamargarren kantu hori, gainera, sormen prozesu osoan zehar aipatu dute single gisa. “Hit bat da, udako abestia izango da”, txantxetan esan du Goiricelayak, bere aldetik.
Logelan logale prestatzeko, Eva Ugalde irakasle aritu da… irakasle. 30 orduko prestakuntza eman du, iazko urritik 2025eko apirilera arte, irakasleek ikasgeletan kantata osatzen duten hamar gaiak prestatu ahal izateko. Tailerrak, batez ere, “irizpideak bateratzean” zentratu ziren, musika guztiak “bokalitate berarekin, tempi berberekin… musika guztia ondo ikasita egon zedin eta denek berdin” eraiki zitezen.
Halaber, Ugaldek “trikimailu batzuk” eman zizkien irakasleei, haurrei gutxieneko ahots-teknika bat transmititzen laguntzeko. Lan hori guztia babesteko, gainera, Euskadiko Orkestraren webgunean, irakasleek musika-baliabide ugari izan zituzten ikasi beharreko abesti bakoitzeko. Agian, esperientzia honen ondoren, gazteak musika karrera batekin amets egitera pasako dira, nork daki …